Zynga.com'un, üzerindeki kumar oyunu nedeniyle engellenmesi ve uzantısında Facebook'un son dönemdeki en popüler uygulamalarından Farmville'in de erişilemez hale gelmesi, bu sabahtan itibaren internet dünyasını karıştırdı. Herkes bir şeyler diyor ama asıl ilginci NTVMSNBC türü yayınlar bile araştırmadan konuyu farklı bir şekilde yayınlıyor.
Bu sabah internette Farmville ve Zynga.com'un diğer oyunlarına ve sitelerine girmek isteyenler, TİB'in alışılageldik engelleme ekranı ile karşılaşınca çok şaşırdılar ve hemen tartışmaya başladılar. İnternette sabahtan beri başta FriendFeed olmak üzere, bir çok yerde yorumlar ve haber sitelerinde de konuya ilişkin haberler yer aldı. TİB'in engellenen sitedeki açıklaması şu şekildeydi :
5651 sayılı yasa uyarınca katalog suçlar kapsamında yapılan teknik inceleme ve hukuksal değerlendirme sonucunda; bu internet sitesi hakkında Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı'nın 02/10/2009 tarih ve 421.02.02.2009-272446 nolu kararı gereğince İdari Tedbir uygulanmaktadır.
İnternet dünyasının etkilenmesinin nedeni, interneti aktif olarak kullanan pek çok kişinin bugünlerde FarmVille oynuyor olması. Ancak Farmville olaydan dolaylı etkileniyor. Erişimi engellenen site aslında, poker nedeniyle Zynga.com. Bu Farmville dışında Facebook üzerinden de erişilen bazı uygulamalar (oyun) yaratan bir site. Oyunlar arasında Farmville ve Poker en çok bilinenleri.
Farmville, özellikle Facebook kullanıcılarının son dönemde tiryakisi olduğu bir uygulama. SecondLife türü bir sosyal network. Konu isminden de anlaşılacağı üzere bir çiftlik. Yani insanlar kendilerine bir çiftlik kurup, ekincilik yapıp, satıyorlar vs.
Ancak dediğimiz gibi, kendisini "internetin 1 numaralı sosyal oyun şirketi" olarak tanıtan Zynga.com, Online BlackJack gibi pek çok oyunun yaratıcısı ve oyunlarından bir diğeri de Zynga Poker (ya da Facebook üzerinden erişilen haliyle Teksas Hold'em Poker). Konuya yakın kaynaklar, engellemenin nedenini bu oyun olarak belirtiyor. Çünkü parayla oynandığı ve bu nedenle bazı anne-babaların şikayet ettiği öğrenildi.
Teksas Holdem Poker'in Facebook, Yahoo, iPhone, MySpace, Teggad gibi çeşitli yerlerdeki reklamlarını tıklayan pek çok kişinin (Facebook kayıtları 17 milyon kişi raporluyor), sanal pullarla bu oyunu oynayabildiği belirtiliyor.
Şikayetçi anne-babalar ise, Ankara, İzmir ve İstanbul'da bu oyunun pullarını toplayarak satan kişiler olduğunu ve çocuklarının da bu kişilerden sanal pul satın alarak Poker bağımlısı haline geldiğini belirtmişler. Bir süredir TİB ve devletin diğer çeşitli kurumlarına ailelerden şikayetler ulaştığı ve bu nedenle yaklaşık 3 aydır araştırma yapıldığı belirtiliyor.
TCK (Türk Ceza Kanunu) 228 no'lu maddedeki "kumar oynanmasına yer ve imkan sağlamak" şeklindeki suç, bir süre önce 5651 sayılı kanunun içerdiği katalog suçları arasına alınmıştı.
Ayrıca sanal kumar oynamanın da bir cezası olduğunu, kredi kartları üzerinden oyun oynananın kim olduğunun tespit edilebildiğini de hatırlatalım.
Anne-Babaların Şikayetleri
Anne-babaların, sanal kumar konusundaki şikayeti bazı kişilerce normal, bazılarınca fazla ve özgürlüğü önleyici olarak yorumlanıyor.
Kumar eğlence yaratması gerekirken, zaaf haline dönüşen bir özellik olarak, zaman zaman karı-koca arasında bile soruna yol açan bir problem. 10 yıl kadar önce kumarhaneler serbest iken, devlete "karısının" ya da "kocasının" kumar bağımlısı haline geldiği ve aile mutlulukları darbe aldığı şeklinde şikayetler olduğu açıklanmış ve daha sonra kumarhaneler yeniden yasaklanmıştı.
Ancak devletin kumarı ya da bahisi "suç" olarak değerlendirmesinin arkasında sadece bu değil, yanısıra önemli bir neden daha var. O da "vergi" sorunu. Online kumar konusunda, Maliye Bakanlığının, bankaların online POS yetkilileri ile bir kaç yıl önce yaptıkları toplantılarda, tam olarak meblağı bulunamasa da çok milyonlu aylık rakamlar telafuz edilmişti. Bugün bu rakamların aylık milyar $'ları bulduğu tahmin ediliyor.
Dolayısıyla hem yurtdışına giden paranın, hem de devletin vergi kaybının önemli rakamlara ulaştığı belirtiliyor.
Kopya Habercilik Üstüne
Buraya kadar haberin içeriğini verdik ama konunun bir başka boyutu daha var. Hem de "komik" mi desek, "ironik" mi desek bilemediğimiz bir boyutu.
Sabahtan itibaren internet dünyası kıvranmaya başlayınca, haber siteleri de bu popüler konuyu yazdılar. Daha önceki engellemelerde (örneğin en son Myspace.com engellemesi), konuyu araştıran ve gerçek nedeni öğrenen turk.internet.com haberi sabahtan verince, herkes haberi kopyalayıp nedenini doğru bir şekilde verdi (neden FSEK idi).
Ama bu hafta sonu ben evimi taşıyorum. İnternetin uzağında kaldım. Zaten turk.internet.com sadece işgünlerinde haber yayınlar. Normalde cumartesi günleri haber yayınlamayız. Dolayısıyla haberi sabahtan veremedik (haberi Avukat Gökhan Ahi'den telefonda öğrendim), öğlen öğrendiğimiz haberi araştırmamız akşamüstünü buldu. Bu saatten sonra (16:30) durum eminim düzelir, siteler doğru nedeni yazar, yarın ki gazeteler de saçma sapan nedenler üretmezler.
Bunu belirtiyorum çünkü, hem kopyacılığı ortaya çıkaran, gazeteciliğin aslında doğruyu yazmak, gerçek nedenini öğrenmek olduğunu arayanların çok az olduğunu gösteren ama bir yandan da çok komik diye yorumlayabileceğimiz bir şey oldu.
Neguzelhaber.com isimli "neşeli" bir site, konuyu tahmin ediyorum, esprili bir şekilde vermek istedi ve Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı'ndan oyunlarda "online üretici sertifikası" olmadığı nedeniyle engellendiğini yazdı. Ama kopya habercilik üzerine kurulu dünyamız, anında bu haberi "ciddi" bir şekilde yaymaya başladı. Öyle ki burayı tıklayarak ulaşabileceğiniz haberde NTVMSNBC.com bile sanki ciddiymiş gibi bu konuyu şöyle işledi[1].
Sanal alemda dolaşan haberlere göre, şikayet Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı'ndan geldi. "Çiftçi Mallarının Korunması Hakkındaki Kanun" uyarınca yapılan itirazın gerekçesinin ise kullanıcılarının "Online Üretici Sertifikası'na sahip olmaması.
Üstelik 5651 sayılı kanunun içeriği de belli olmasına ve online üretici sertifikası diye bir şeyin dünyada ya da en azından Türkiye'de olmamasına --gülerek söylüyorum-- rağmen. Konuyu bana ileten Avukat Gökhan Ahi bakın bu konuda neler demiş :
İnternetin gerektiğinde nasıl bir dezenformasyon aracı olabileceğini bu örnekle anlamış olduk. Hatırlarsanız, Danone, LC Waikiki ve BİM mağazaları internetin Viral etkisinden olumsuz etkilenmişlerdi[2].
Friendfeed’de ve bir çok yerde, Facebook içinde uygulama olarak çalışan Farmville ve Hold’em Poker oyunlarının üreticisi olan Zynga’nın sitesine neden erişim yasağı konduğu tartışılıyordu. Bir çok yerde sebebin, Farmville isimli oyunu oynayanların “online üretim sertifikası” olmamasından dolayı Tarım Bakanlığı’nın şikayeti üzerine kapatıldığı öne sürüldü.
5651 sayılı yasa kapsamında TİB’in sadece 9 suçla ilgili erişim engelleme uygulayacağını bildiğimden, bu sebep bana saçma geldi. Tarım mevzuatını kurcaladım, orda da “online üretici sertifikası” diye bir şey yok.
Olsa bile bunun oyunla bir alakası yok. Ayrıca, Farmville engellenmedi, oyunu yayınlayan zynga.com sitesi engellendi. Site engellenince Farmville de engellenmiş oldu.
Daha sonra Google’da “online üretici sertifikası” diye bir arama yaptığımda, gerçek olmayan haberin NTVMSNBC dahil bir çok yerde yayınlandığını gördüm. Haberin kaynağını araştırdığımda ise, karşıma komik ve asparagas haberler üreten www.neguzelhaber.com diye bir site çıktı.
Sosyal ağlarda, haberin gerçek olmadığını duyurmama rağmen, haber hızla yayılmaya devam ediyor..
turk.internet.com 10 yıldır yayın yapıyor. Yayına başlarken, kendi sektörümüzde eksik olan bilgi ve yaklaşımı gözönüne almıştık. 10 yıldır yaptığımız haberlerden ötürü 1 kez bile mahkemeye gitmedik. Çünkü yazdığımız her haber doğru oldu.
Ama çevremizdeki haberlerin yanlışlığına da tepki gösteriyoruz. Bunu bir süre önce Vatan Gazetesinin YouTube'e 2 milyon günlük kullanıcı girdiği iddiası üzerine de yazmıştık[3]. Bir süre önce de Haberturk.com'da yayınlanan bir haber "MSN Yarın Kapanıyor" diyordu [5].
Klasik gazeteciler, online gazetecileri bugün kopyacılıkla suçluyorlar. Yukarıdaki tür davranışlar bunu haklı çıkarıyor (klasik gazetecilerin yaptığı hatalar ve kopyacılık da az değil. Bugün artık onların işi de kolaylaştı. Haberi internet gazeteleri gün boyunca pişiriyor). Oysa gazetecilik "kamuyu aydınlatmak" misyonu ile önemli bir işleve sahip. Yeter ki bu aydınlatma "doğru" olsun. Biz gazeteciliğe bu anlamda da bir katkı vermek istiyoruz. Bu nedenle, içinde çeşitli röportaj ve haberler olan bir dosya hazırladık[4].
[1] NTVMSNBC.com bilahere haberi değiştirdi. İlk yayınlanan şeklini burayı tıklayarak görebilirsiniz. Şu anda yazan bilgi ise şu şekilde:
Sanal alemde şikayetin tarım örgütlerinden veya Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı'ndan geldiği yolunda iddialar dolaşıyor. Ancak şikayet sahibinin kim olduğu ve erişim engelinin gerekçesi henüz bilinmiyor.
Not : Bu arada haberi NTVMSNBC.com'dan kopyalayan (komik haliyle) pek çok site var. Bakalım onlar düzeltme yapacaklar mı?
[5] : Gazetecilik üzerine yaptığımız bir dizi haber ve röportajı burayı tıklayarak okuyabilirsiniz.
Not : Neguzelhaber.com sitede haberi verirken, Farmville'e ulaşmak isteyenlere yol da göstermiş. Şöyle ki:
Peki siteye erişim imkansız mı? Birçok FarmVille kullanıcısı şu anda bu sorunun cevabını arıyor. Oysa durum sanıldığı kadar kötü değil. soru@tib.gov.tr adresinden Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı'na göndereceğiniz 'FarmVille'e Girmek İstiyorum' başlıklı bir maille Online Üretici Sertifikasına sahip olabileceksiniz. Mail adresinize yollanan koda tıklayarak ektiğiniz biberler çürümeden oyununuza kaldığınız yerden devam edebileceksiniz.
Ben de TİB yetkililerinden açıklama yaparlarsa merakla soruyorum, acaba bu sertifikayı almak için kendilerine başvuran oldu mu?
