AB ve Türkiye arasındaki “Sivil Toplum Diyaloğunu Geliştirme Projesi” kapsamında desteklenen program nedeniyle İstanbul'a gelen Avrupa Komisyonu Araştırma Genel Müdürlüğü Danışmanı Barbara Rohde ile ülkelerine geri dönmek isteyen biliminsanları ve bunun için sunulan AB destekleri üzerine bir söyleşi gerçekleştirdik.

turkinternet.com: AB'de ne gibi konulara odaklanıyorsunuz?

Barbara Rhode: Marie Curie, Burs ve Destek Programlarının tanıtılmasına ve yaygınlaştırılmasına çalışıyoruz. Marie Curie, bilim insanları için, bir tür değişim programı. Mükemmelliyeti bir temel üzerine kurulu bu program, kadınların desteklenmesine özel bir önem veriyor. Biz ayrıca bu programa katılan kişilere iş ve istihdam sağlanmasına da çalışıyoruz. Böylelikle, başvuruda bulunan kişi, yurtdışındayken de sosyal güvenlik gibi temel greksinimlerine de sahip olabiyor.

turkinternet.com: Buraya geliş sebebinizden bahsedebilir misiniz?

Barbara Rhode: Buraya, Marie Curie Burs ve Destek Programının sağladığı katkıları anlatmak için geldim. Girişimcilere Ar-ge konusunda ihtiyaç duydukları bilimsel desteğin sağlanabilmesinde, yol göstermeyi arzuluyoruz. Bu, aynı zamanda araştırmacı ve bilim insanı gereksinimi olan üniversitelerle kuruluşlar arasında temas ve işbirliğinin sağlanması açısından da oldukça önemli. Türkiye son zamanlarda yurtdışındaki bilim insanlarının yurda dönmeleri konusuda ciddi atılımlar kaydetti. Bazı ülkelerde olduğu gibi Türkiye'nin de, özellikle ABD'de ciddi ölçüde bilim insanı olduğu biliniyor. Bunların, Türkiye'nin gelişimine katkı sağlamak amacıyla ülkeye geri dönüşlerinin teşvik edilmesi önemli.

Son 2 yıl içerisinde Türkiye'ye geri dönme talebiyle 125 kişinin başvuruda bulunduğu ve bunlardan 25'inin destek programından yararlanabilmeye hak kazandığı görülüyor. Bu arada, hali hazırda durumları görüşülen 15 kişinin de bir başka listeyi oluşturduğunu söylemeliyim.

turkinternet.com: Yurtdışında çalışan bilim insanlarının Türkiye'ye geri dönmelerini sağlayan ne gibi değişiklikler oldu?

Barbara Rhode: Biz, üniversitelere, yurtdışından kendilerine geri dönüş başvurusunda bulunan bilim insanlarına gereken finansal olanakları sağlayabilmelerinde destek veriyoruz. Biz, belli oranda bir katkı sağlamaya çalışıyoruz. Geçmişe bakıldığında, Türkiye'nin bilime önem vermediğini ve bu nedenle birçok başarılı bilim insanının çok daha iyi şartlar sunan ülkeleri tercih ettiklerini görüyoruz. Ancak şimdi bakıldığında, araştırmalara ve biliminsanlarına çok daha faza yatırım yapıldığı dikkati çekiyor. Bilim insanları kariyer ve başarı kazanmanın yollarını araştırmalılar. Sonuç olarak, imkan sunarsanız geri gelmelerini sağlayabilirsiniz.

turkinternet.com: Ancak, geçtiğimiz aylarda gazete manşetlerine de yansıdığı kadarıyla ABD'nin önde gelen bilim kurumlarından birinde çok önemli görevlerde bulunan bir Türk biliminsanı ülkeye geri dönmek istediğinde kendisine uygun bir olanağın bulunmadığı bildirilince, istemeyerek de olsa Amerika'ya geri dönmek durumunda kalmıştı. Bu konuda bilginiz var mı?

Barbara Rohde; Böyle bir şey duymamıştım. Bu, zaman zaman dünyada karşılaştığımız durumlardan biri. İşte, bu gibi durumlarda ilgili üniversite ya da kuruma gereken şartları oluşturabilmesinde faydalanabilecekleri bir takım fonlar sunuluyor. Örneğin, bahse konu olan bu kadın araştırmacıyı 4 yıllığına destekleyebilecek bir katkı sağlanabilir. Diyelim, bahsedildiği gibi bu biliminsanının aktif olarak değerlendirilebileceği bir pozisyon yok. O zaman, AB desteklerinden faydalanılarak böyle bir pozisyonun yaratılmasına çalışılabilir.

turkinternet.com: Son yıllara bakıldığında Türkiye'de Ar-Ge alanında ilerlemeler sağlandığını söyleyebilirmiyiz?

Barbara Rohde; Bence diyebiliriz. Türkiye'nin, iyi bir yolda olduğunu söyleyebiliriz. AB'nin, sunduğu maddi olanaklar ile işbirliği imkanları bütün olarak değerlendirildiğinde çok ciddi fırsatlar olduğu görülüyor. Marie Curie, Burs ve Destek Programları, bu tür fırsatları değerlendirmek için iyi bir başlangıç olabilir. Bu programlarla, eğitim amaçlı, üniversiteler arası ağ oluşturulabilir ya da endüstri ile akademik çevreler arasında bağlantı sağlanabilir. Bizim, Türk akademik ve iş çevrelerine uyan bir çok programlarımız var. Bunları değerlendirmek de onlara kalmış bir şey. Bunun için fırsatları iyi araştırmaları gerekiyor. TÜBİTAK ve üniversite çevrelerinin, bu imkanları iyi değerlendirmeleri gelecekte sunulacak fonlardan daha fazla pay alabilmeleri gibi bir anlam da taşıyor. O nedenle ilgili çevrelerin bu tür programlar hakkında daha fazla bilgi sahibi olmalarında fayda var.

Biliminsanları, http://cordis.europa.eu/mariecurie-actions adresindeki websitesini kullanarak dünyanın dört bir yanındaki iş ya da eğitim olanaklarını yakalayabilirler. Bu site aracılığıyla şu ana kadar 160'a yakın Türk biliminsanı bize müracaat etti ve çalışmalarını başarıyla sürdürüyorlar. Burayı kullanarak dünyanın her hangi bir yerinden iş teklifi alabilmenin mümkün olduğunu ayrıca belirtmek isterim.